ZORZA POLARNA CO TO?
Zjawisko świetlne obserwowane w górnej atmosferze w pobliżu biegunów magnetycznych planety, które ma silne pole magnetyczne o charakterze dipolowym (dwubiegunowym).
Na Ziemi zorze występują na wysokich szerokościach geograficznych, głównie za kołami podbiegunowymi, chociaż w sprzyjających warunkach bywają widoczne nawet w okolicach 50. równoleżnika. Zdarza się, że zorze polarne obserwowane są nawet w krajach śródziemnomorskich.
POWSTAWANIE ZORZY POLARNEJ.
Powstawanie zjawiska związane jest z przepływem prądu w jonosferze na wysokości około 100 km ponad powierzchnią Ziemi, w obszarze przenikania pasów radiacyjnych i górnej atmosfery ziemskiej.
Słońce stale emituje strumień naładowanych cząstek, czyli wiatr słoneczny. Podczas rozbłysków Słońce wyrzuca większe ilości takich cząstek; należą do nich protony o energiach do 1 GeV oraz elektrony o kilka rzędów wielkości mniejszej energii.
KOLORY ZÓRZ.
Rozróżnia się typy systematyczne zórz: pasma, łuki, kurtyny, promienie, korony i inne. Stwierdzono emisje w zakresie barwy niebieskiej, zielonej, żółtej i czerwonej, a bardzo często białe. Kolor zjawiska jest skutkiem różnej intensywności linii emisyjnych.
Kolor zorzy zależy od rodzaju gazu oraz od wysokości, na jakiej występuje zjawisko. Na czerwono i na zielono świeci tlen, natomiast azot świeci w kolorach purpury i bordo. Zderzenie cząstek z mieszaniną azotu i tlenu daje barwę żółtą. Lżejsze gazy – wodór i hel – świecą w tonacji niebieskiej i fioletowej.
GDZIE I KIEDY OBSERWOWAĆ ZORZĘ POLARNĄ?
Zorza polarna jest widoczna za kołem podbiegunowym od września do marca, ale najlepszym miesiącem do obserwacji jest styczeń. Nie wiadomo jednak, czy w danym miesiącu na pewno się pojawi – sami Norwegowie mawiają o niej „kapryśna pani”. Gdzie i kiedy szukać zorzy polarnej?
Najłatwiej zaobserwować zorzę polarną między 18.00 a 1.00, gdy jest już ciemno. Niestety, nie zawsze da się ją zobaczyć, często trzeba bardzo długo czekać, a i cierpliwość nie gwarantuje sukcesu. Zwykle na przeszkodzie staje brzydka pogoda – zwłaszcza zachmurzone niebo i gęsto padający śnieg mogą uniemożliwić obserwację zorzy. Powinno się także unikać pełni księżyca i mocno oświetlonych miejsc – zewnętrzne światło powoduje, że zorza polarna blednie. Czasem zorza polarna po prostu się nie pojawia.
ZORZA POLARNA W NORWEGII.
Nie da się przewidzieć, kiedy dokładnie pojawi się zorza polarna, dlatego na jej poszukiwanie należy poświęcić cały wieczór. Aby umilić turystom czas oczekiwania zarówno lokalne biura podróży, jak i touroperatorzy z Polski, oferują różnego rodzaju wycieczki i atrakcje. Najpopularniejsze z nich to psie zaprzęgi lub safari zaprzęgiem reniferowym – to bardziej tradycyjne sposoby na zobaczenie zorzy polarnej. Sama nocna podróż zaprzęgiem stanowi nie lada atrakcję. Tego typu wycieczki spodobają się zwłaszcza dzieciom i wynagrodzą im trudy poszukiwań.
Teoretycznie zorza polarna jest widoczna w całej Norwegii. Największa jednak szansa na zobaczenie jej w tym kraju istnieje za kołem podbiegunowym. Za najlepsze miejsca do obserwacji zorzy polarnej uważa się Lofoty, okolice miast Tromso, Alta czy Kirkenes, a także całą północną Norwegię, aż do Przylądka Północnego.
źródło: 1, 2